محمد تقي جعفري

148

ترجمه و تفسير نهج البلاغه ( فارسي )

هشيار باشيد ، كسى را كه حق سودش نبخشد ، باطل ضررش خواهد زد و كسى را كه هدايت راستش نسازدگمراهى به هلاكتش خواهد كشيد هشيار باشيد ، شما به كوچ از اين دنيا مأموريدو به اندوختن زاد و توشه [ براى اين سفر بس طولانى ] راهنمايى شده‌ايد . وحشتناكترين هراسى كه در بارهء شما دارم ، دو چيز استپيروى از هوىو درازى آرزو در اين دنيا از خود دنيا توشه اى برداريد كه فردا بتوانيد موجوديت خود را [ آن چنان كه شايسته است ] دارا بوده باشيد سيد شريف رضى اللَّه عنه گفته است : « مىگويم : اگر در دنيا سخنى باشد كه گردنهاى مردم را بگيرد و بسوى زهد و پارسائى در دنيا بكشاند ، و آنانرا به عمل آخرت وادار بسازد ، همين سخن است . اين كلام براى قطع وابستگى به آرزوها و شعله ور ساختن شرارهء وعظ و بازداشتن [ از آلودگيها ] كافى است . و از شگفتانگيزترين جملات اين سخن اينست كه مىگويد : « هشيار باشيد امروز زمان تكاپو است و فردا روز سبقت ، سبقت بر بهشت است و پايان [ عقب ماندگى ] دوزخ « در اين جمله باضافهء عظمت لفظ و عظمت ارزش معنى و تمثيل راستين و واقعيت تشبيه ، راز شگفتانگيز و معناى لطيف وجود دارد و آن رازيست كه در جملهء « السبقة الجنه و الغاية النار » نهفته است . امام دو لفظ مختلف ( السبقة و النار ) آورده است ، زيرا مسابقه همواره در بارهء امرى نيكو و هدف مطلوب صورت مىگيرد و اين نيكوئى و مطلوبيت از صفات بهشت است . و اين صفت در آتش نيست [ پناه مىبرم به خدا از آتش ] پس جايز نبود كه براى آتش مسابقه را به كار ببرد ، بلكه فرموده است : پايان كار [ تبهكاران ] آتش است ، زيرا ممكن است پايان يك مسير خوشايند براى سير كننده به سوى آن نباشد و ممكن است براى وى خوشايند باشد ، پس صحيح است كه براى هر دو صورت با كلمهء « غايت » تعبير نمايد . غايت در اين مورد مانند منزلگه نهائى است . خداوند فرموده است :